Θέατρο: «Παραλήπτης άγνωστος» στο Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων

adressunknown

 

Στην Κυψέλη, στην οδό Κύπρου για την ακρίβεια, στην καρδιά της πόλης που μετράει χιλιάδες ψήφους της Χρυσής Αυγής, μέχρι τις 31 Μαΐου παίζεται μια σπουδαία θεατρική παράσταση για την άνοδο του ναζισμού.

Η νουβέλα Παραλήπτης Άγνωστος εκδόθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1938. Αποτελείται από 19 επιστολές που ανταλλάσσουν δύο φίλοι, ο Martin Schulse, 40 ετών, Γερμανός, παντρεμένος, πατέρας τριών παιδιών, και ο Max Eisenstein, 40 ετών, εργένης, πολιτογραφημένος Αμερικάνος εβραϊκής καταγωγής. Χρόνια συνέταιροι, έχοντας ιδρύσει και διευθύνει μαζί μια γκαλερί έργων τέχνης στο Σαν Φρανσίσκο, αποχωρίζονται όταν ο Μάρτιν αποφασίζει να επιστρέψει στο Μόναχο με την οικογένειά του. Βρισκόμαστε στα 1932 – ένα χρόνο πριν ο Χίτλερ πάρει την εξουσία.

Το κείμενο περιγράφει την εξέλιξη ενός φιλελεύθερου αστού σε φανατικό υπερασπιστή του ναζιστικού κινήματος. Περιγράφει έξοχα το ναζισμό ως κίνημα που συγκλονίζει τη γερμανική συνείδηση και συνεγείρει τους ματαιωμένους και εθνικά ταπεινωμένους Γερμανούς οδηγώντας σε μια καταστροφική πορεία ανάτασης χωρίς ηθικούς και πολιτιστικούς φραγμούς. Αποδίδει τη βία που σκόρπισε το θάνατο στους δρόμους και στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, το φανατισμό και τους απηνείς διωγμούς των Εβραίων.
Βλέπουμε μέσα από τις επιστολές του, τη μεταμόρφωση του Μάρτιν, την αποκήρυξη των παλιών του ιδεών, των παλιών του σχέσεων. Βλέπουμε την αντίδρασή του για πρόσωπα που παλιά αγαπούσε. Την ψυχρότητα με την οποία θα ζυγίσει την κατάσταση και θα σταθεί στις νέες συνθήκες ξεπερνώντας τις αρχικές του επιφυλάξεις που έχει καταγράψει σε ένα από τα πρώτα γράμματά του.

Η περιγραφή του τρόπου ζωής αυτής της εύπορης οικογένειας στο Μόναχο στις αρχές της δεκαετίας του ’30 έρχεται σε ακραία αντίθεση με την κατάσταση που αντιμετωπίζουν εκατομμύρια εργαζόμενοι στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη την εποχή της μεγάλης κρίσης. Κάπως έτσι το κείμενο ξεκινά περιγράφοντας τον ταξικό χαρακτήρα του ανερχόμενου κινήματος δείχνοντας πώς ο δυναμισμός του ναζιστικού κόμματος παρέσυρε ανθρώπους της αστικής και μικροαστικής τάξης, διανοούμενους, επιχειρηματίες, εμπόρους, στις τάξεις του.

Ο φιλελεύθερος αστός μετατρέπεται με βίαιο τρόπο, αλλά όχι παρά τη θέλησή του, σε υμνητή του Χίτλερ. Οι ανθρώπινοι δεσμοί και η πανίσχυρη αξία της φιλίας ξεθωριάζουν μπροστά στη θέληση για δύναμη και ισχύ.

Το σπουδαίο αυτό κείμενο, που μιλά επιπρόσθετα για τη δύναμη των λέξεων καθώς οι επιστολές μετατρέπονται σε όπλο για τους δύο επιστολογράφους, είχε την τύχη να συναντήσει τη σκηνοθετική ματιά της Νάντιας Φώσκολου και την εικαστική αντίληψη της Μικαέλας Λιακατά που έφτιαξε το βίντεο, το οποίο δεν συνοδεύει απλώς τη σκηνική δράση αλλά ανοίγει την προοπτική της.

Πίσω από τους δύο αντιμαχόμενους επιστολογράφους περνάει η ιστορία των μαζών, και εμφανίζεται η θηλυκή πλευρά, ο τρίτος πόλος του έργου, η μικρή αδερφή του Μαξ που κυνηγά παράτολμα το όνειρό της να γίνει ηθοποιός, παρότι Εβραία, μπροστά στο φανατισμένο κοινό του Βερολίνου.

Η παράσταση αξιοποιεί υποδειγματικά το χώρο στις λεπτομέρειές του. Μία κολόνα που προεξέχει μοιράζοντας σε δύο μέρη τον τοίχο στον οποίο προβάλλεται το βίντεο χρησιμεύει για να εμφανίζονται τα δύο επιστολόχαρτα των φίλων που εξελίσσονται σε αντίπαλους.

Πολύ προσεκτική δουλειά έχει γίνει στη μουσική και στους ήχους σε συνδυασμό με την κίνηση των δύο πρωταγωνιστών που διαβάζουν τις επιστολές. Κίνηση που τροποποιεί το ρυθμό της ανάγνωσης εντείνοντας την αγωνία πριν το αποφασιστικό πέρασμα στην τελευταία φάση της διαμάχης. (Ο θεατής γυρίζει ξανά και ξανά έχοντας ολοκληρωθεί η παράσταση σε αυτό το αποφασιστικό πέρασμα στη νέα φάση της αλληλογραφίας, όπου ο ναζιστής κουρδίζεται σαν μηχάνημα με τους ρυθμικούς χτύπους των δευτερολέπτων.)

Είναι πολύ καλοί και οι δύο πρωταγωνιστές, ο Δημήτρης Αγαρτζίδης και ο Αλμπέρτο Φάις. Κρατούν το βλέμμα του θεατή επάνω τους και διαμορφώνουν την αγωνία του.

Ακόμα, το σκηνικό δεν παρέχει μόνο το σχήμα των πραγμάτων μέσα στα οποία εντάσσεται η ιστορία. Το σκηνικό αφηγείται με τη δική του γλώσσα την ιστορία. Οι δύο παλιές ξύλινες καρέκλες τραπεζαρίας, που αλλάζουν γωνίες μεταξύ τους, μιλούν για το συσχετισμό μεταξύ των δύο επιστολογράφων. Ενώ το πάτωμα είναι γεμάτο από λευκές κορδέλες χαρτί, ένας χαρτοπόλεμος όχι σαν κι αυτόν της αποκριάς, αλλά σαν απομεινάρια της γραφειοκρατίας των κρατικών υπηρεσιών, σαν να περιγράφεται όλη τη βία των επιστολών ή λες και όλη η διανοητική παραγωγή μιας εποχής να έχει περάσει από μηχάνημα καταστροφής εγγράφων.

Κάπως  έτσι η τέχνη το κέντρο της Αθήνας σε πείσμα των καιρών μπορεί να αφηγείται την ιστορία και την ιστορία των ανθρώπων. Αυτή την τέχνη χρειαζόμαστε.

 

 

____________________________________

 

Παραλήπτης Άγνωστος (Address Unknown)

της Kathrine Kressmann Taylor

 

21 – 31 Μαΐου

Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων

 

Μετάφραση – σκηνοθεσία:

Νάντια Φώσκολου

 

Σκηνογραφία – video design:

Μικαέλα Λιακατά

 

Σχεδιασμός φωτισμών:

Βασίλης Κλωτσοτήρας

 

Ενδυματολόγος:

Βασιλική Σύρμα

 

Παίζουν:

Δημήτρης Αγαρτζίδης

Αλμπέρτο Φάις

 

Χειρισμός video-ήχων-φωτισμών:

Δάφνη Καφετζή

 

Κάμερα-βοηθός video:

Νικηφόρος Πλυτάς

 

Σχεδιασμός ήχων:

Μιχάλης Οικονόμου

 

Τεχνική διεύθυνση:

Φωτεινή Μπάνου

Μιχάλης Οικονόμου

Κέλλυ Φώσκολου

 

Φωτογραφίες:

Νικηφόρος Πλυτάς

Κέλλυ Φώσκολου

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s